- Alg? wat is dat
- Welke soorten zijn er
- Groene algen
- Blauwe algen
- Rode algen
- Bestrijding
- Algemene Alg bestrijding
- Algeneters
- Chemische alg bestrijding
- Blauwe Alg bestrijding
Het is juist de stelling te verkondigen dat algen in het aquarium het teken zijn dat er ergens in het systeem iets niet in orde is, en dat we vooral bij het nieuw ingerichte aquarium erg moeten oppassen (hierbij is tenslotte nog geen evenwicht bereikt). Algen zijn een teken van een tekort schieten bij de waterverzorging van het aquariumwater. chemisch ongunstige water-voorwaarden zijn eigenlijk per definitie aanwezig in het aquarium. In een kleine ruimte bevinden zich veel vissen, van wie het afval het aquarium belast, en er zijn natuurlijk ook nog voedsel resten. Voor afbraak en omzetting van plantenresten, uitscheidingsproducten en voedselresten zijn veel aërobe nitrificerende bacteriën nodig. Deze bacteriën kunnen alleen actief zijn en zich vermeerderen als er voldoende zuurstof aanwezig is. Zuurstof is meestal de zwakste keten. Planten kunnen bij voldoende licht en evenredig aanbod aan koolzuurgas voldoende zuurstof produceren.
Alg? wat is dat
Ongeveer drie miljard jaar geleden waren de algen de eerste planten die zich ontwikkelden. Het zijn de oudste ons bekende organismen, die de kleurstof chlorophyll (bladgroen, zie de vaktermen) bevatten. Het fotosynthese proces, waarbij met behulp van licht voedingstoffen gemaakt worden, is één van de bijzonderste processen in de natuur.
Het verschijnen van deze blauwe algen was nauw verbonden met de opbouw van zuurstof in de atmosfeer wat zorgde voor de ozonlaag, die de dodelijke ultraviolette stralen opving en daardoor de mogelijkheid opende voor levensvormen om zich te vestigen in het oppervlaktewater. Algen zijn 2.5 miljard jaar de enige planten op de wereld geweest. Pas 500 miljoen jaar geleden ontstonden de hogere planten. Tijdens hun eindeloos lange bestaan hebben algen een ecologische prestatie geleverd voor verdere ontwikkeling van de flora en fauna op aarde.
Algen zijn dus planten, en de grote verwantschap tussen algen en aquariumplanten bemoeilijkt hun bestrijding. Veel wat de algen schaadt, schaadt ook de planten, algicide heeft vaak een vernietigende erking op BV Vallesneria. Hierbij komt nog dat vele algensoorten alle een andere uitwerking op het aquarium hebben. Er zijn algen die min of meer onschuldig zijn, andere echter zijn uiterst gevaarlijk en kunnen, als ze de overhand krijgen, de levensvoorwaarden voor vissen en planten zeer verslechteren.
Schijnbaar lijken algen vanzelf in het aquarium te ontstaan, maar in feite zijn de voortplantingskiemen, de sporen, bijna in alle aquaria aanwezig. Ze worden door planten, het transportwater van de vissen, levend voer of contacten met andere aquaria binnen geloodst. Het hangt dan van de levensvoorwaarden in het aquarium, in het bijzonder die van de aquariumplanten, af of het tot een uitbreken van een onaangename algplaag komt of niet. En hier ligt voor de hobbyist de grote mogelijkheid tot voorkomen. Een optimale verzorging en controle van het aquariumwater met het doel de planten een gezonde groei te verschaffen, voorkomt met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid een dergelijke alg laag.
Algen en planten zijn in concurrentie strijd voor voedingsstoffen. In hun miljardenjaren lange leven hebben veel algsoorten geleerd om ook onder ongunstige voorwaarden toch in leven te blijven. Dit voordeel buiten ze in het aquarium uit wanneer het bijvoorbeeld tot een voedingstekort komt. Zoals bekend leidt reeds het mankeren van een enkel benodigd spoorelement (bijv. ijzer of mangaan) tot een stilstand in de groei bij planten. Dan komt "de tijd" voor de algen. Zij zijn nu in het voordeel. Daarom is het belangrijk er voor te zorgen dat er een optimale en onafgebroken toevoer van voedingsstoffen is. Maar ook een teveel van bepaalde voedingsstoffen geeft de algen een voordeel. Vooral speelt hier stikstof in de vorm van nitraat en fosfor een beslissende rol. Aquariumplanten hebben van huis uit geleerd uit nog minieme voorraadjes stikstof hun behoefte aan deze zo belangrijke voedingsstof te dekken. In het aquarium worden ze daarentegen geconfronteerd met hoeveelheden die het honderd- tot duizendvoudige zijn van die in de natuur.
Algen Soorten
Bruine algen en kiezelwieren
Het is mogelijk dat al een paar dagen na de inrichting van het aquarium een dunne, bruine laag te zien is op de ruiten, de stenen, de thermometer enz. Dit zijn meestal kiezelwieren. Het zijn de zgn. pioniers, die later geheel verdwijnen. Deze bruine algen zijn gemakkelijk met een algensteker of een prop filterwol te verwijderen. Maar, zoals gezegd, zijn ze doorgaans slechts tijdelijk en verdwijnen ze weer als de planten goed zijn aangeslagen en er optimale zuurstofwaarden in het aquarium zijn ontstaan.
Groene algen
Ook de groene algen kun je nog tot de onschuldige algsoorten rekenen. Ze zijn zelfs een teken dat de waterverhoudingen in orde zijn. Ze zijn ook het meest verwant aan onze aquariumplanten. Ze zijn goed te herkennen aan hun (licht)groene draden of wattenachtige spinsels. Ondanks dat ze niet gevaarlijk zijn, moet je ze toch niet in het aquarium dulden, want ze zijn voedingsconcurrenten van de planten. Het verwijderen ervan geeft over het algemeen geen problemen. Ze laten zich gemakkelijk met de hand of met een stokje "oprollen".
Blauwe algen
Blauwe algen beginnen hun groei meestal op de bodem om dan later de hele bodem met een slijmerige laag te bedekken In de categorie "gevaarlijke algen" moeten we deze als eerste noemen. Je ziet ze vaak in de beginfase van een nieuw ingericht aquarium. Ze gebruiken graag deze situatie wanneer het aquariumsysteem nog niet in evenwicht is. Je herkent ze aan de blauwgroene, soms ook bruinzwarte huidachtige vellen, die zich op bladeren, stenen, hout en bodem afzetten. Door hun penetrante geur kun je ze ook ruiken als je in het aquarium bezig bent of ze met een slang afzuigt. Vanwege hun "smerige" aanblik noemt men ze ook wel "smeeralgen". In tegenstelling tot de groene algen, betekenen deze algen "pas op gevaar". Er zijn te veel voedingsstoffen in het water, vooral nitraat en fosfaat, er wordt niet goed voor het aquarium gezorgd en de planten lijden. Zodra je ze ziet, moeten ze met een met een slang afgezogen worden, steeds weer tot ze helemaal verdwenen zijn. Zelden duurt dit langer dan een paar dagen. En het verwijderen gaat gelukkig gemakkelijk.
Rode algen
Het gaat hier om een hele groep algen, die naar soort en verschijningsvorm door de hobbyist resp. baard-, penseel- en borstelalgen genoemd worden. Ze zijn zo onaangenaam in het aquarium, omdat ze moeilijk te verwijderen zijn. Het beste kan men het hele blad waarop ze zitten, of zelfs de hele plant (hoe spijtig dat ook is) uit het aquarium halen. Vooral het plotselinge massale optreden van deze soorten is het gevaarlijke. Baardalgen kun je herkennen aan de lange blauwgroene draden, die speciaal op de randen van de bladeren groeien. Maar ook bladstelen, randen van kunststofdelen en uiteinden van hout zijn geliefde plaatsen. Ook deze algsoort moet meteen radicaal verwijderd worden. De zgn. borstel- en penseelalgen behoren ook tot de rode algen. Zij hebben de zwartige, viesgroene kleur gemeen. Hun eigenlijke roodkleuring is overdekt. Deze komt pas te voor schijn als men deze alg in spiritus gooit.
Bestrijding
Algemene Alg bestrijding
Plaats
Plaats het aquarium nooit in de zon. Door het felle zonlicht, verbruiken de planten te veel voedingsstoffen, waardoor er een gebrek ontstaat en er algen de kop op steken. Het is dus niet het licht op zich dat de alg veroorzaakt, maar een gebrek aan voedingstoffen. Dis is natuurlijk te compenseren door de planten veel voeding te geven (Nitraat, fosfaat, sporenelementen).
Niet introduceren
Introduceer geen planten in je aquarium waar algen op zitten. Kijk als je planten van de club meeneemt of in de winkel koopt, dat er geen algen aanwezig zijn. Als ze er toch op zitten en je wil da plant(en) toch in je bak zetten hou dan heel goed in de gaten of de alg groeit of verdwijnt.
Waterwisseling
ververs het water in het aquarium regelmatig (liefst elke week +/- 15 a 25%) hierdoor worden de afvalstoffen in het water afgevoerd en worden de voedingsstoffen aangevuld. Aangezien in het leidingwater voedingsstoffen ontbreken, zult u moeten aanvullen met de juiste sporenelementen, hiervoor kunt u bijvoorbeel profito gebruiken. Volgt u deze aanwijzigingen op, dan is de waterkwaliteit optimaal voor de planten. Als u veel planten heb zal het water ook nog bemest moeten worden met bv Nitraat en fosfaat omdat anders een gebrek ontstaat.
Licht
Zorg ervoor dat de aquariumplanten voldoende licht krijgen, alleen dan kunnen ze goed groeien. Pas op dat de planten niet te veel licht krijgen OF als je wel heel veel licht krijgen dat je voldoende voeding verzorgt (zie plaats hierboven).
Algeneters
Gebruik altijd algenetende vissen en garnalen deze kunnen preventief werken op de algengroei. Een aantal algenetende vissen zijn:
Crossocheilos siamensis
Ottocinclus soorten
Verschillende levendbarenden (Black Molly, Platy)
Bijen garnaal (Caridina serrata)
Amano garnaal (Caridina japonica)
Chemische alg bestrijding
Praktisch alle chemische producten hebben hetzelfde resultaat , het (doden van de blauwe alg, maar ook de aërobe bacteriën, die al in te geringe concentratie nog aanwezig zijn. Sommigen producten die gebruikt worden zijn bij bepaalde hoeveelheden schadelijk voor de vissen en andere legere dieren zoals garnalen. Ook zijn er producten die voor de planten schadelijk kunnen zijn.
Blauwe alg bestrijding
De Waterstofperoxyde-Kuur is de enige kuur die, als deze goed wordt uitgevoerd, alleen de blauwe alg doodt. Waterstofperoxide ontleedt volgens de vergelijking: H202 -- H20 + 0. De vrijkomende atomaire zuurstof blijft echter niet als zodanig bestaan maar vormt liet zuurstofmolecuul 0 + 0 =02. Doordat er meer zuurstof vrijkomt voor de bacterieën kunnen die meer voedsel vrijmaken voor de planten, en gaan die beter groeien. Vervolgens winnen de planten de strijd van de algen.
Waterstofperoxyde-Kuur
Als de aquariumbeplanting chronisch lijdt aan groeistoornissen of algenplagen, ondanks het feit dat het aquarium goed wordt verzorgd en schoongehouden, kan een waterstofperoxyde-kuur de oplossing zijn om de plantengroei te verbeteren en de algen te doen verdwijnen. Hieronder een recept dat zijn oorsprong heeft bij Cor Stam.
Theorie
Bij een laag zuurstofgehalte in het water, en in de bodem, kunnen de aanwezigen aërobe bacteriën zich niet voldoende ontwikkelen. Daardoor zullen de organische afvalstoffen niet voldoende worden omgezet in door de planten opneembare voeding- en bouwstoffen. De planten verkommeren, het milieu verslechtert nog meer en algwoekering neemt toe. De planten zullen dan nog minder assimileren en dus minder zuurstof vrijmaken, waardoor de cirkel gesloten is. De beplanting gaat hard achteruit, alle goede zorgen en aandacht te spijt. Het toedienen van zuurstof in de vorm van waterstofperoxyde.doorbreekt de stagnatie en zal de planten weer doen opleven.
Benodigd
Waterstofperoxyde in 3% oplossing, beslist niet sterker. Per keer in een kleine hoeveelheid aanschaffen, bijv. 100 cc 3% oplossing halen bij de apotheek. Waterstofperoxyde "vergaat", dus aanschaffing van grotere hoeveelheden is zinloos. Koel en donker bewaren. (in bruine fles in de koelkast).
Methode
Tijdens de twee maanden durende kuur geen andere medicijnen toedienen. Temperatuur niet hoger afstellen dan 24 A 25 graden Celsius. Warm water kan minder zuurstof bevatten. Tijdens de kuur de belichting (terug) brengen naar ca 0,5 watt per liter inhoud van de bak, of ca. 2 watt per dm2 oppervlakte waterspiegel. Géén rood licht (Grolux e.d.) gebruiken, dit veroorzaakt celrekking in plaats van groei. Het licht niet meer dan 12 uur per dag laten branden. Te sterk invallend daglicht vermijden of afschermen. Biologische filters tijdens de kuur niet reinigen, motorfilters daarentegen wekelijks goed schoonmaken. Over actieve kool filteren om "glashelder" water te verkrijgen. Oude en bealgde bladeren steeds wegnemen. Zo mogelijk snelgroeiende planten zoals hoornblad, waterpest e.a., bijplaatsen. Bodemvuil om de andere dag, dus 3 maal per week, afhevelen en bij het aanvullen van het water 5 cc 3% waterstofperoxyde per 100 liter aanwezig aquariumwater na voormenging toedienen. Het afmeten kan geschieden in een glazen laboratorium-maatbekertje, zoals bijv. toegevoegd bij de div. Wateranalyse-sets, die tot 10 cc aangeven. Deze kuur wordt zonder onderbreken en zonder gebruik van andere middelen of methoden twee maanden volgehouden. Als er goed groeiénde beplanting ontstaat dient de lichthoeveelheid weer te worden opgevoerd. Na twee maanden is de beplanting in staat zelf voldoende zuurstof af te geven en kan het toedienen van waterstofperoxyde worden gestopt
N.B.
Bij leidingwater met een hoog geleidend vermogen (Ca 550 mS of 400 pm) en een pH van 8,1 8,2 dient het waterverversen zo gering mogelijk te geschieden om een overmatige osmotische druk te voorkomen. Men vervangt dus slechts liet bij het vuilafhevelen weggenomen water. 3x per week wordt nu de, in het aquariumwater voorgemengde, hoeveelheid waterstofperoxyde over het wateroppervlak verspreid. De dosering nooit op een plaats Geconcentreerd inbrengen (vraag dit maar eens aan arie, het koste hem bijna al zijn vissen). Als enkele punten van planten, bijv. die van Vallisneria spiralis, geel "worden, dient er meer of vaker water te worden ververst. Tot zover het recept van Cor Stam.